Betaalbaar wonen

Betaalbaar wonen is een recht, geen loterij

Een fatsoenlijke, betaalbare woning is een onmisbare basis voor een goed leven. Thuis is de plek waar je veilig bent, tot rust komt en (eventueel met partner of gezin) aan je leven kan bouwen. Voor PRO is fatsoenlijk en betaalbaar wonen een grondrecht voor iedereen: ongeacht wie je bent, waar je vandaan komt of hoeveel je verdient.

Door de wooncrisis staat dat grondrecht echter voor steeds meer mensen onder druk. Waar het vinden van een woning ooit heel normaal was, voelt de woningmarkt nu als een loterij. Jongeren moeten noodgedwongen thuis blijven wonen, steeds meer mensen slapen op straat en koppels stellen hun gezinswens uit omdat ze daar simpelweg geen ruimte voor hebben. Starters die een huis willen kopen, moeten noodgedwongen de stad verlaten. En als je al een plek vindt, ben je een steeds groter deel van je inkomen kwijt aan je huur of hypotheek.

Het aanpakken van de wooncrisis is onze absolute topprioriteit. Dat doen we door de wooncrisis bij de wortel aan het pakken: als woningbouw én betaalbaarheidscrisis. Door als overheid weer het heft in handen te nemen, veel meer betaalbare woningen te realiseren, leegstand aan te pakken en extra woonlagen toe te voegen. Juist met de schaarse ruimte in onze stad kunnen we de wooncrisis alleen oplossen als we keuzes durven te maken. Wij kiezen vol voor betaalbaarheid voor Hagenaars met een laag of middeninkomen. Nieuwe woningen zijn immers waardeloos als niemand het zich kan veroorloven daarin te wonen.

We bouwen betaalbaar

• Het bouwen van nieuwe woningen heeft geen zin als die nieuwe woningen voor de overgrote meerderheid onbetaalbaar zijn. Daarom gaan we vol voor betaalbare nieuwbouw voor mensen met een laag of middeninkomen: bij hen is de nood immers het hoogst. Alle nieuwe projecten krijgen een betaalbaarheidsnorm van minstens 50% sociale huur, 20% goedkope middenhuur en 20% reguliere middenhuur of betaalbare koop. We pakken maximaal de regie om dat te realiseren.

• We pakken de Haagse tweedeling tussen zand en veen aan door betaalbare woningen eerlijker over de stad te verspreiden. In dure wijken bouwen we daarom extra sociale huur. De gemeente zorgt er proactief voor dat er genoeg projecten in dure wijken van de grond komen.
• We kunnen als Den Haag veel, maar niet alles alleen. We verhogen daarom de druk op onze buren in de regio om betaalbaar te bouwen. Als ze dat niet doen, dringen we bij provincie en rijk aan om in te grijpen.
• We pleiten bij de landelijke politiek voor het invoeren van een planbatenheffing en kijken wat we vooruitlopend daarop zelf als gemeente kunnen doen. Met zo’n heffing wordt een deel van de winst van grondeigenaren afgeroomd. Zo dalen de grondkosten, worden bouwprojecten haalbaarder, en kunnen we meer betaalbare woningen realiseren. Extra geld dat we hiermee ophalen, investeren we in goede en betaalbare huisvesting

We versnellen betaalbare woningbouw

• De gemeente gaat voor actief grondbeleid. We kopen grond strategisch op, transformeren leegstaande gebouwen, en pakken speculatie aan. Zo kunnen we sneller bouwen, houden we woningen betaalbaar en krijgen we een sterkere onderhandelingspositie. Niet de hoogste bieder, maar de belangen van bewoners en opgaven zoals de woningbouw en de energietransitie zijn leidend. We maken actief gebruik van de mogelijkheid om als gemeente voorrang te hebben bij het aankopen van vrijkomende panden.
• We pakken het voortouw in de strijd tegen de wooncrisis dankzij een fonds betaalbaar wonen van 150 miljoen euro. Hiermee kopen we als gemeente actief grond en leegstaande panden en transformeren deze om zo de productie van betaalbare woningen te versnellen. Betaalbaar wonen is de absolute prioriteit, maar uit dit fonds kunnen ook ontmoetingsruimtes voor bewoners en organisaties en maatschappelijke voorzieningen worden betaald.
• Woningcorporaties moeten weer een grotere rol krijgen bij het bouwen van middenhuur en de inkomensgrenzen om bij een corporatie te kunnen huren. Alleen dan is betaalbare woningbouw op de lange termijn mogelijk en betaalbare huur weer voor meer mensen bereikbaar. Wij ondersteunen de corporaties waar mogelijk.
• Europese regels bieden steeds meer ruimte voor gemeenten om sociale en betaalbare woningbouw (financieel) te ondersteunen. Wij willen dat Den Haag die ruimte volop benut zodat we zelf kunnen investeren in betaalbare woningen en grip houden op onze stad.
• De financiën van woningcorporaties zijn niet op orde om al hun belangrijke taken uit te voeren. Dat komt onder andere door oneerlijke belastingen: woningcorporaties hebben nu last van regels en belastingen die eigenlijk zijn bedoeld voor multinationals. Wij trekken samen met hen op om deze oneerlijke regels en belastingen af te schaffen. Dat is nodig zodat er meer geld overblijft om huizen te isoleren, renoveren en bouwen.
• We maken afspraken met woningcorporaties over het beperken van de huurverhoging (in combinatie met een betere financiële positie dankzij eerlijke landelijke regels), zodat de volkshuisvestelijke opgave niet uitsluitend uit de zakken van huurders met een laag inkomen wordt gefinancierd.
• We willen onderzoeken of een gemeentelijk woningbedrijf kan bijdragen aan het versnellen van de bouw van betaalbare woningen en het behoud van gemeentelijk eigendom.
• Waar mogelijk versnellen we de toekenning van vergunningen dankzij het versterken van ambtelijke capaciteit. We pakken de uitstoot van stikstof aan en stellen ons voor voorspelbaar en betrouwbaar op richting ontwikkelaars. Zo pakken we belemmeringen voor woningbouw aan.
• De gemeente moet de regie pakken om bezwaarprocedures korter en eerlijker te maken door het draagvlak zoveel mogelijk aan de voorkant te organiseren. Door met bewoners en initiatiefnemers eerder het gesprek aan te gaan, bemiddeling in te zetten, en actief samen te werken, voorkomen we onnodige vertraging en komen plannen sneller tot stand. We zijn eerlijk over wat bewoners van participatie kunnen verwachten en bewaken het belang van woningbouw en zorg- en opvangvoorzieningen, die we op basis van draagkracht door de stad verspreiden. We zorgen ervoor dat de belangen van kwetsbare woningzoekenden zoals dakloze mensen en jongeren uit de jeugdzorg niet ondergesneeuwd raken.
• Erfpacht blijft. Zo houdt de gemeente invloed op betaalbaarheid en zorgen we ervoor dat grote gemeentelijke investeringen weer terugkomen bij de hele stad. Voor bewoners op erfpacht die nog niet eeuwigdurend is afgekocht zorgen we voor een eerlijk en voorspelbaar erfpachtcanon.

We benutten onze ruimte voor een groene, betaalbare stad

• Nieuwbouw wordt grotendeels geconcentreerd in Zuid-West, rondom de stations, en in de Binckhorst, maar als er eventuele kansen zijn elders in de stad, benutten we die ook. Hoogbouw boven 100 meter bouwen we alleen bij de stations en in de Binckhorst.
• We koesteren ons groen en klimaat bij nieuwbouw. We zetten bij nieuwbouw in op natuurinclusiviteit, duurzame bouwvormen zoals houtbouw en hebben oog voor de gevolgen van klimaatverandering, bijvoorbeeld als het gaat om extreme hitte. Juist bij verdichting is het behoud van natuur en groen essentieel voor een leefbare stad.
• Bij verdichting hebben we oog voor leefbaarheid en voorzieningen. Nieuwbouw werkt alleen als er genoeg voorzieningen zijn, zoals scholen, huisartsen, sportverenigingen, ontmoetingsplekken en parken. De gemeente koopt actief vastgoed op voor maatschappelijke voorzieningen in de wijk. We houden de leefbaarheid bij verdichting goed in de gaten, en hebben tegelijkertijd oog voor eerlijke verdeling over de stad naar draagkracht van de wijk.
• Leegstand in tijden van woningnood is onacceptabel. Toch staan er duizenden Haagse woningen leeg. Pandeigenaren worden slapend rijk van stijgende prijzen van leegstaande woningen. We pakken leegstand hard aan door pandeigenaren die de problemen in stand houden in de portemonnee te raken. Dankzij PRO krijgt Den Haag eindelijk een leegstandsverordening. We gaan hard handhaven en beboeten op leegstand. De leegstandsbelasting, die er dankzij de Tweede Kamerfractie van PRO komt, introduceren we ook in Den Haag.
• Langdurig leegstaande gebouwen zoals kantoren worden omgezet naar woningen of plekken voor de buurt, door actief herbestemmingsbeleid, samenwerking met eigenaren en snelle vergunningverlening. Wanneer dit niet werkt, maken we gebruik van de leegstandsverordening of instrumenten als het vestigen van een voorkeursrecht.
• Bovenverdiepingen van winkelpanden staan vaak leeg. Het benutten van die ruimtes voor woningen helpt het woningtekort terugdringen en draagt bij aan levendige, veilige en aantrekkelijke winkelstraten.
• We maken het makkelijker om één of twee verdiepingen aan gebouwen toe te voegen (optoppen) en rollen dit zo breed mogelijk uit. Zulke nieuwe woningen zijn bijvoorbeeld interessant voor studenten en starters.
• In veel grote Haagse woningen wordt nu maar een deel van de ruimte daadwerkelijk gebruikt door bewoners, terwijl de roep om kamers in de wooncrisis groot is. We staan achter het verruimen van de mogelijkheden verkamering en splitsing. Dit kan bijvoorbeeld voor jongeren en studenten meer kamerbewoning opleveren, waar dit nu door te strikte regels soms nog moeilijk mogelijk wordt gemaakt. We blijven verkamering en splitsing weren uit wijken met veel overbewoning en leefbaarheidsproblemen.
• We kiezen voor woningen, niet voor hotelkamers. Den Haag kan het zich niet veroorloven dat we onze schaarse ruimte voor woningen verliezen aan hotelkamers, allerlei vormen van AirBnB en short stay. Daarom kiezen we voor een hotelstop, leggen we verhuur via AirBnB nog verder aan banden en geven we geen vergunningen meer uit voor de bouw van short stay appartementen zolang de wooncrisis niet is opgelost.
• Bij bestaande woningen is renovatie (waar mogelijk in combinatie met optoppen) de standaard, zeker bij sociale huurwoningen die technisch nog goed zijn. Slopen doen we alleen als het echt noodzakelijk is, bijvoorbeeld als woningen in zeer slechte staat zijn en niet via renovatie in fatsoenlijke staat gebracht kunnen worden, en er veel meer betaalbare woningen kunnen worden gerealiseerd. We spreken in het sociaal statuut af dat er bij sloop, net als bij renovatie, 70% instemming van huurders wordt gevraagd. Zo voorkomen we dat woningcorporaties voor sloop kiezen als weg van de minste weerstand.

Uitbannen dakloosheid in 2030

• Dakloosheid is allereerst een woonprobleem. Daarom pakken we het ook aan als woonprobleem en gaan we vol voor het uitbannen van dakloosheid in 2030.

• Dankzij de ethos-light telling weten we hoe omvangrijk het dakloosheid probleem in onze stad is: meer dan 6000 hebben geen eigen thuis. In een rijk land als Nederland is dat niet te verdedigen. Daarom is de aanpak van dakloosheid via betaalbare woningen een topprioriteit en gaan we vol voor het uitbannen van dakloosheid in 2030. We herhalen deze telling regelmatig, zodat we goed zicht hebben op de resultaten van het bestrijden van dakloosheid.

• We zorgen ervoor dat onze aanpak aansluit op alle verschillende doelgroepen die op straat slapen. We zetten in op Wonen eerst, maar (nood)opvang blijft voorlopig nodig. Daarom staan we voor een ruimhartige winteropvang. Er komt één loket waar (dreigend) dakloze mensen terecht kunnen voor alle hulp en vragen. Briefadressen worden snel verstrekt. Voor mensen zonder verblijfsstatus zetten willen we opnieuw een bed-bad-broodvoorziening oprichten.

• Dak- en thuisloze mensen geven we voorrang bij het vinden van een woning, met extra aandacht voor dakloze jongeren. Een huis alleen is vaak niet genoeg, dus we zorgen ervoor dat de gemeente tegelijk helpt om je leven weer op de rit te krijgen. We zetten de bijzondere bijstand ruimhartig in voor het inrichten van een woning.

• We zorgen ervoor dat genoeg vrijkomende woningen worden gereserveerd voor dakloze mensen en jongeren uit de jeugdzorg. Dankzij PRO zet Den Haag nu al in op het verdubbelen van dit soort woningen (convenantwoningen). Er moet echter nog veel gebeuren om dit ook in de praktijk te brengen. We gaan daarom door met speciale programma’s voor hen zoals Housing First, Kamers met Aandacht en Onder de Pannen. We kijken bij elke bouwontwikkeling naar de mogelijkheden voor convenantwoningen.

• Opvang van dakloze mensen organiseren we met oog op de behoeften van dakloze mensen zelf. Hierbij betrekken we de straatconsulaat en de achterban. Voor doelgroepen voor wie het minder veilig is in de reguliere opvang, zoals queer dakloze mensen, zoeken we de mogelijkheden voor een aparte opvanglocatie.

• Ook het bieden van woningen tegen dakloosheid is een regionale opgave. We dringen op buurgemeenten aan om hun eerlijke bijdrage te leveren. Samen met andere G4-gemeenten dringen we het rijk aan op steun voor de dakloosheidsaanpak en wetgeving die de solidariteit tussen gemeenten versterkt.

• Voorkomen is beter dan genezen, ook als het gaat om dakloosheid. Daarom zetten we vol in op preventie, met bijzondere aandacht voor jongeren en de ‘big five’: (steun, wonen, school en werk, inkomen en welzijn). We zetten alles op alles om huisuitzettingen te voorkomen, zetten ons in voor genoeg noodhuisvesting, werken met hulpverleners om mensen met risico op dakloosheid zo vroeg mogelijk te helpen en gaan aan de slag met vroegsignalering op scholen.

• Boetes voor buitenslapen, wildplassen en vervuiling raken dakloze mensen, en brengen ze alleen maar verder in de problemen. Daarom stoppen we met het beboeten van dakloze mensen, en schrappen de boete op buitenslapen in het geheel.

• We betrekken (voormalig) dakloze mensen bij het ontwikkelen van beleid, en zetten in op het tegengaan van het stigma rond dakloze mensen. Dakloosheid kan iedereen overkomen.

Fatsoenlijk wonen in een leefbare stad

• De praktijken van huisjesmelkers horen niet thuis in Den Haag. Daarom pakken we hun misstanden hard aan. We breiden de Haagse pandbrigade verder uit, zodat zij nog meer kunnen controleren en handhaven op hoge huren, intimidatie, discriminatie en slechte woonkwaliteit. Daarbij hebben we bijzonder oog voor wijken met veel particuliere huur en lage huizenprijzen zoals Transvaal, Laak en Rustenburg Oostbroek. We breiden de verplichte verhuurvergunning uit naar meer wijken, zodat we huisjesmelkers uit die wijken
  kunnen weren.

• We staan naast huurders die opstaan voor hun rechten. Daarom nemen we drie maatregelen. We versterken de Huurbalie waar huurders ondersteund worden met informatie en advies over huurprijzen, onderhoudsproblemen en huurcontracten. We vergroten het Haagse Proceskostenfonds om huurders in sociale en middeldure huurwoningen financieel te ondersteunen wanneer ze geschillen hebben met hun verhuurder. Hiermee verlagen we de drempel voor huurders om hun recht te halen. En tenslotte kijkt de gemeente hoe huurders die zich samen organiseren voor hun rechten, beter geholpen kunnen worden. Samen sta je immers sterker. We laten ons daarbij inspireren door het werk van Stichting! Woon uit Amsterdam.
• Tienduizenden Haagse sociale en particuliere huurders wonen in vocht en schimmel. Daarmee worden mensen ziek van hun eigen woning. PRO komt met een vocht- en schimmeloffensief. Als je schimmel hebt, komt binnen twee weken een onafhankelijke expert naar je woning kijken die maatregelen kan afdingen bij de verhuurder. We brengen de complexen met de meeste schimmel in kaart en zorgen er via de prestatieafspraken voor dat woningcorporaties deze met prioriteit aanpakken.
• Isolatie is de beste manier om huizen te verduurzamen én woonlasten direct te verlagen. Tegelijkertijd durven veel mensen nu niet te stoken, omdat ze bang zijn voor een hoge energierekening. Daarom zetten we vol in op het isoleren van woningen. We versnellen de aanpak verder en willen in de komende periode minstens 60.000 woningen isoleren.

Gebiedsgerichte plannen

• We zijn trots op de aanpak in Zuidwest en de tientallen miljoenen aan investeringen die we dankzij het nationale programma in de wijk kunnen maken. Alleen door op de lange termijn te blijven investeren in meer fatsoenlijke en betaalbare woningen, leefbaarheid, bereikbaarheid en een hechte gemeenschap kunnen we de problemen in Zuidwest oplossen. We blijven samenwerken met alle bewoners en organisaties die Zuidwest rijk is en lobbyen richting het rijk om de financiering ook na 2028 door te zetten.

• We zorgen ervoor dat mensen in Morgenstond, Bouwlust Vrederust en Moerwijk weer trots zijn op hun wijk door niet alleen te investeren in leefbaarheid, maar ook in een bruisend stadsdeel. We vormen winkelcentrum Leyweg om tot het tweede centrum van Den Haag dat over veel meer gaat dan alleen winkels en horeca. Leyweg wordt dé plek waar voorzieningen en nieuwe faciliteiten zoals een bioscoop, een sportschool, cultuur en evenementen samenkomen.
• Op de Binckhorst realiseren we de komende jaren veel woningen, maar we zorgen er ook voor dat het een wijk is waarin het industriële karakter mag blijven bestaan. De Binckhorst is alleen geslaagd als er niet alleen genoeg woningen, maar ook toegankelijk groen, OV en voorzieningen zijn. De Binckhorst blijft een belangrijke plek voor de circulaire economie en werk voor praktisch opgeleiden. We pakken de regiefunctie om dat te organiseren. We werken samen met de culturele sector en de maakindustrie om van deze plek dé wijk te maken waarin wonen, werken en uitgaan samenkomt.
• Vooroorlogse wijken met veel particuliere huur – zoals Laak, Transvaal, Rustenburg-Oostbroek, Valkenboskwartier en Regentessekwartier – verdienen een flinke opknapbeurt. We verwachten hier net als in Zuidwest, hulp van de rijksoverheid. Den Haag intensiveert de aanpak van leefbaarheid, slechte woonkwaliteit, overbewoning en problemen achter de voordeur.
• We maken de aanpak van de Investeringsgebieden volledig structureel. De aanpak in (delen van) Duindorp, Transvaal, Schilderswijk, Rustenburg Oostbroek, Laak, Moerwijk, Weimarstraat gaat door tot mensen dezelfde kansen hebben en de leefbaarheid op orde is, zoals gemiddeld in Den Haag.